Кояш җилләре. 6 страница

Алар гомумкешелекнең дөньяны танып белү турындагы кануннары турында озак сөйләштеләр. Яшьләр Софиядә кунып калырга булдылар. Хавасның әнисе белән үзенең әнисе арасында күп кенә охшашлыклар тапты ул. Яһүдиләр белән татарларда да охшашлыклар күп.

Таир дәшми. Аларны зур Ватаннары бары тик авырлык килгәндә генә искә төшерә. Алар бу кешеләрне ризалыкларын алмыйча гына эретергә телиләр. Таирга шунысы ошады, алар ничек матур итеп сөйләшеп утырдылар. Аларда нинди җылы хисләр уянды. Яһүдиләрне Тәүратның илаһи тылсымлы көченә ышанып яши диләр түгелме? Алар барыс(м)ы да рухи сафлык һәм күңел киңлеге белән яшиләр түгелме? Яһүдиләр дә мөселманнар һәм католиклар кебек шул ук егерме бер пәйгамбәргә буйсынып яшиләр. Алар шуларны ук изгеләштерәләр. Кешеләргә булган аккүралмаучанлык тупас, надан кешеләр эше. Шушындый уйлар белән айсыз төндә үзенең йокы мәмләкәтенә очты Таир. Йокы бүлмәсенең тәзәзәләреннән җилләр тавышы ишетелде. Әйләнә - тирә дөньясы сулышы белән җаны җилләр җыры ишетелде.

Хавас Таирны туганыдай көнчелек хисләре белән ярата иде. Ул аны үзенә татлы хуш исле сәмавилек белән сеңдереп, җаны- тәне белән тоеп, ир - ат буларак хөрмәт итеп һәм зурлап кайнар сулышында эри иде. Ул аны ана мәхәббәте белән яратып сөю колы буларак кабул итә (иде). Анарда гүзәл Мата Хари рухы белән Собаньcкая рухы кушылан иде. Ул табышмак хатын- кыз буларак килешле тән төзелешле аксөякләргә хас булган үзен- үзе тотышы белән мәңге яшь Майя Плесидскаяга охшаш иде.

Туран ирләре хатын- кыз турында: “Хатын- кызның җиде йөзе. Һәм һәр йөзенең дә җаны бар”. Хавас турында бу сүзләрне һич шикләнүсез әйтеп булыр иде.

Хавас үзенең бар булмышы белән тиздән килеп җитәчәк аерылышу турында борчыла иде. Кеше тормышы белән үзеннән бөек көчләр идарә итә бит .



Чыннын да Хавасның китәр вакыты җитеп килә иде. Чит илләр министрлыгыннан аңа шул турыда хәбәр килеп иреште. Улы белән чикне чыгарга рөхсәт кәгазе килде. Моны алар утыз ел көттеләр. Көнчыгышка китү теләге аларны беркайчан да ташламады. Хавас моңа нишләргә дә белмәде. Елады ды көлде дә. Менә хәзер , якын йөрәк юлдашы тапкач кына китәргә туры килә түгелме соң аңа? Монда туды, монда үсте ул , шәхес буларак формалашты. Ләкин үзе теләгән үз урынын таба алмады. Сөенер өчен җирлек тә бар. Күп кенә дуслар тапты. Гашыйк булды.Якыннарын югалтты. Кайнап торган туган җирендә яшәде.

Кешеләр барысы да бертөсле туа. Ышаныч һәм өмет белән яшиләр. Байлык җыеп болай да тиз ага торган гомерләрен яндыралар. Авыру һәм үлемнән, кайгылардан котылу юлын эзлиләр.

Хавасның әнисе бу турыда кыска һәм аңлаешлы итеп сөйләргә ярата иде. “Матур һәм искиткеч кызыклы дөньяда кошлар тормышы белән яшәсәң иде. Кошлар үзләренең мөмкинлекләрен беләләр. Һәм акыл сулышы белән яшиләр. Кешенең бәхете дә бәхетсезлеге дә аның кеше булуында. ”

Икәү генә төн караңгылыгында бәхәсләшеп утырганда Таир сорап куйды:

-Соңгы гомереңне кайда яшәргә теләр идең?- диде.

Ул шунда бу сорауга инде күптәннән җавап әзерләп куйгандай:

-Гибралтар бугазы ярларында. Азия һәм Аурупаның Һинд һәм Атлантик океаннар кочаклашкан җирендә яшисем килә. Менә шушы җирдә гомерем чикләнеп шушы океаннарның җылы суларында күчәр идем икенче дөньяга.



-Ә син, минем батырым? Кайда булырга теләр идең?

-Ә мин гел синең белән булыр идем Син кайда, мин шунда.

-Ә чынлап?

-Мин сине бик яратам. Һәм синнән башка берни турында да уйлыйсым килми.

-Рәнҗетмә мине, ачыл, хәйләкәрем минем.

Елмаеп кына Таир:

-Тыңла инде, алайса. Минем Туран далаларында яшисем, ирекле җилләр тавышын, дала кошлары сайрауларын тыңлыйсым килә.

-Шул гынамы?

-Юк, тагын да зуррак хыялым бар әле минем. Кояш очкычы белән кояш көймәсе төзисем килә. Шул очкычта синең белән Җир шарының бөтен почмакларын кояш нурларына күмелеп әйләнер идем. Ә инде гомеребезнең соңында, чәчләребезгә чал кунганда, кояш көймәсенә утырып ике бөек океанның җылы диңгезләре буйлап җиләк – җимешләр белән туенып сөюдән исереп, син алиһәм белән йөзәр идек. Ул Хавасны кочаклады.

-Сөйгәнем, ә ничек атарсың үзеңнең көймәңне?

-Нур. Матур исем. Якты һәм җылы.

-Ә ни өчен синең мәңгелеккә суга китәсең килә?

-Без бу дөньяга су белән килдек, суга китсәк дөресрәк булыр иде.

-Ә ни өчен океан суларына?

-Ана карынындагы су эчендә яралганда безгә шул су да җитә иде, ләкин без үстек, буй җиттек, хәзер инде елга сулары да җитмәс төсле. Океан сулары кирәк. Шул бөек суда кояш нурларына коенып бакыйлыкка китсәк – дөнья серләрен ачарбыз кебек.

-Алай булгач мин синең белән.

Алар бер- берсенә елмаештылар. Алар бергә чакта сәгатьләрнең үткәнен дә сизмәделәр. Аларга бергә рәхәт һәм яхшы иде.

Төрле милләт арасында озак яшәгән Таир рухи яктан баеп, бу кешеләрнең мәдәниятләренә күнеккән һәм аларны белеп бетергән иде. Төрле мәдәният кешеләре бергә яшәп, бер- берсенә хөрмәт белән карасалар, алар рухи яктан бай һәм сафракка әйләнәләр.

Соңгы вакытта алар икесе аерылышу көннәренең килүен сизәләр иде. Алар бу турыда сөйләшмәскә тырыштылар, янәсе, аерылышу көнен ераккарак куалар иде. Алар икесе дә бер- берсенә кешелек бәхете бирә алмаячаклар иде. Якыннары каршындагы бурыч моңа комачаулый иде. Моңа җәмгыять әзер түгел. Диннәр төрлелеге икенче киртә иде. Коллык буйсынучанлыгы хисләре кемнәрне ташлаган, кемнәрне юк. Кеше үзенең горурлыгын чуалчыклар, нәфес һәм кырыслыкларда югалтты. Кешеләрдә изге җиребездә акыл, күңел киңлеге белән яшәү, коллык богауларыннан азат булып яшәргә нәрсә комачаулый кешегә? Җир дигән зур гаиләдә акыл белән яшәргә ни җитми кешегә? Шул уйлар белән мәгърифәтле кешеләр яши һәм аларның нәтиҗәләре дә күренеп тора. Ничектер ул аңа :

-Сезнең халыкка иң беренче чиратта балалар һәм хатын- кызлар. Сине кеше һәм ир- ат буларак бәхетле итә алам, ләкин әти кеше ясый алмыйм. Балаларсыз гаилә – ул гаилә түгел.

Патшабикә Хавас рояльдән күтәрелгәч тә сыгылмалы гәүдәсе белән очып китәргә җыенгандай ялкынлы карашыннан очкыннар чәчеп озын чәчләрен сибелдереп озын кара керфекләреннән моң чәчеп биергә тотынды. Ул бу вакытта очып китәргә җыенган аккошны хәтерләтә иде. Өстенә япкан мамыктай япмасы аны фәрештәгә охшата (иде). Биюдәге хәрәкәтләре төз һәм җиңел булып бераз гына тамчыларга охшаган иде. Шуңададырмы үзенең биюен ул “Сөю күз яшьләре ” дип атады.

Бу вакыйгадан соң аның исенә икенче бер вакыйга төште. Хавас аңа еланнар патшабикәсе кобра турында сөйләгән иде. Хатын – кызны шуларга тиңләде ул. Аны күрергә һәм сокланырга гына була. Аны күрмичә калырга ярамый. Ул үзен күрмәүчеләрне ысылдый да, чага да. Аның белән исәнләшергә һәм сакланырга кирәк. Ул үзен санга сукмаучыларны кичерә алмый. Әгәр инде ул сезгә гашыйк икән, сез сихри дөньяга эләгәсез. Бу дөньяда вакыт та юк. Мондагы вакыт төш һәм тормыш арасында үтә. Тормыш һәм мәңгелек татлы ләззәт дулкыннарында үтә.

Кеше сөю уты белән туа һәм сөю нурларында яши. Сөю юк икән, акыл да яктылыксыз юкка чыгачак. Аерылышу минутлары да җитте. Шуннан соң ул аны улы һәм әнисе белән самолётка ,ирекле дөньяга озатты.

Таир үзен бушлыкта туктап калгандай итеп тойды. Эшендәге берәүгә дә бернәрсә дә аңлатмыйча Татар иленең салкын буранлы кышына очты. Ләкин Хавас аны кайчан да булса чакырса, ул һичшиксез аңа киләчәк иде.

Иртәгә аерылышасы төндә Хавас җырлаган җыр аның күңеленнән озак китмәде.

Төнге тынлыкта күңел җырында,

Ай һәм йолдызлар балкышында

Йөрәкләр кушылган мизгелдә

Күкләр биеклегендә

Мин сине таптым.

Төнге тынлыкта кошлар сайравында

Сөю сулышында үскән гөлчәчәк

Төнге тынлыкта күкләр дәшүендә

Сөю нурында мин сине таптым.

Таир туган ягына үзгәреп әйләнеп кайтты. Апасы әнисе белән аны дулкынланып каршы алдылар. Ана белән бала мәхәббәтен бернәрсә белән дә аңлатып булмый. Аны берни дә алмаштыра алмый. Әнисенең моңсу күзләренә карап ул күптән булган вакыйганы исенә төшерде. Әтисе белән алар әбисенең каберенә барганнар иде. Әтисе шунда әбисенең каберенең баш очына утырып:

-Кадерле әнием! Синең алдыңда булган барлык гөнаһларым өчен гафу ит мине. Сине аңламаганым авырлыклар китергәнем өчен... Гафу ит мине.

Шул вакытта Таир уйлап куйган иде. Әтисе бит әнисен һәрвакыт яратты һәм сүзләрен дә тыңлады. Нинди гөнаһлары бар соң аның әнисе каршында?

Барысы да кара диләр,ә ул әйтә юк, ак ди.

Барысы да башсыз диләр, ә ул юк, акыллы ди.

Күралмый һичкемне диләр, ә ул дөрес түгел,ди,

Кара көчтә яши диләр, ә ул әйтә аклыкта

Кем турында кем сөйлиме? Бала турында ана...

Таир әнисенең ничек якын булуын менә хәзер генә аңлый башлады. Һәм аны башка озакка калдырмаска,ташлап китмәскә булды.

Кояшлы рухи яктан бай Сәмәркандтан кайткач та Таир тиз генә тынычлана алмады. Аерылышу аның холкын үзгәртте. Ул үз- үзенә бикләнде.

Тормышка аны бары тик балалар тавышы яки кошлар сайравы гына кире кайтара алды. Вакыт үз агымы белән ага торды. Сеңлесе кияүгә чыкты. Яучы карчык үз эшен яхшы башкарды. Чыннан да күп белгән, күпне күргән тәҗрибәле яучылар ярдәме белән туган гаилә озын гомерле һәм нык була. Хөрмәт, аңлашу, бәхет тә була бу гаиләдә.

Ә сөю, мәхәббәт? Кеше тормышында аларның урыннары кайда соң? Бу сорау белән Көнбатыш кызыксына. Кешелекнең таҗы булган мәхәббәтне Көнбатыш мәдәнияте тиз генә татып калырга ашыга. Үз- үзен, кешеләр арасындагы урынын югалтудан да курыкмый хәтта. Һәм күбесенчә әкияти хыяллар артыннан куган шушы бәндәләр югалып та калалар.

Ә менә Көнчыгыш галиме, фикерчесе Бируни, Ч.Дарвин кебек үк меңъеллыклар аша үзенең үсеш юлында туганнан үлгәненә кадәр меңләгән, миллионлаган еллар үтәргә тиешлеген азсызыклап калдырган. Кеше үзенең акыл көчен тоеп, камиллекнең үзенә тиңләп, Ходайдан яшәр өчен аз вакыт бирелүен тоеп, барысына да өлгереп, татып, яшәп калырга ашыга.

Көнчыгыш цивилизация үзенең тарихи мәдәнияте белән йокымсырагандай яши. Монда исә дин дә, климат та үзенең ролен уйный. Көньяк- Көнчыгыш, Һинд- Кытай,Япон иле өйрәтүләреннән дә тора бу. Көнчыгыш цивилизациясенең рухи дөньясы тумыштан ук кешегә рухи яктан көчле булуын өйрәтә. Аның тәне - вакытлыча кулланылу өчен савыт ролен генә үти. Кешене аңлар өчен аның иң беренче чиратта рухи дөньясын аңларга кирәк. Әгәр дә ике төрле ягы белән ике агым тормышыңа килеп керәләр икән - алар икесе бергә кушылып бер агымга әйләнәләр.

Таир йөгерек елмаю белән, ирен чите белән генә көлеп куйды. Аның шушы җирдә тууы, тамак туклыгы турында уйлавы , җанын - тәнен канәгатьләндерү өчен яшәве, тәртиплелеге, вөҗданы, үзе өчен генә түгел башкалар өчен дә җаваплылыгы - барысы да ифрат та кызыклы һәм серле иде. Тулысынча канәгатьләнүне кеше үзен бу зур җирнең бер кисәге итеп тоеп, язмышының башкалар язмышы белән кушылып күк яктырткычлары астындагы бер җепкә тезелгән булуын аңлагач кына ала.

Таир Насыйр белән Казанның зур яңа микрорайонында яшиләр. Алар икесе дә бер үк вакытта бер үк троллейбуста йөриләр . Казан- миллионлаган зур шәһәр. Үзе генә җирнең бер сулыш, бер тын белән яшәүче хисле урынын хәтерләтә . Монда бөтен кеше бер - берсен беләләр бугай. Аларның карашлары да, сулышлары да, хәрәкәтләре дә, бер - берләренә ышанычлары да бердәй кебек тоела. Ике дус җәяүләп урамда йөрергә, бахта ял итәргә, театрга йөрергә яраталар. Бигрәк тә Идел буе ошый аларга.

Казанда бар кешеләр дә бер- берсен таный сыман. Шулай да якыннан дуслашырга атлыгып тормыйлар. Бигрәк тә ир- атлар дуслашканчы бер - берсен озаклап күзәтәләр.

Ир - ат- табигать баласы, хатын - кыз исә үзе табигать . Шуңадырмы, кечкенә чакларында ук табигать малайларга кырыс. Алар ешрак авырыйлар, авыр үсәләр. Кайберләре нигә килгәннәрен дә аңламыйча китеп тә баралар. Кызларны табигать үзе саклый, ярдәм, көч бирә бугай. Шуңа да алар әйләнә тирәгә хис, ышаныч, мәхәббәт белән үсәләр.

Та(һ)ирга кайчакларда күңелсез булса , үзен көчсез итеп, бушлыкта калгандай сизсә, дусты галим астроном Стивен Хоукинг исенә төшә аның. Бу кеше инвалид коляскасына бөреккән, якты елмаюлы, акыллы фикерле көчле шәхес. Үзе шундый хәлдә булса да исән кешеләргә киңәш бирә, Сау- сәламәт, акыллы, җаны- тәне сау булуына сөенергә өнди.

Нәүрүз бәйрәмнәрендә хатын- кызларның зиннәтле, нәзберек тавышларыннан бөтен җир гөр килеп тора иде. Татар көйләре яңгырый. Таир белән Фатыйманың бергә тормыш коруларына инде җиденче ай. Алар Насыйр белән Гөлсинайның көтеп алган, яраткан кунаклары. Гөлсинай, үзен камап алган якыннары арасында тулган айдай балкый. Кулларында үзе узумнан ясаган шәраб. Әнә ул тост әйтә:

-Якыннарым минем, кадерлеләрем! Яшәсен Җир шул чуалчыкларындагы пәрәвез эчендә. Гел яктылык нурларына коенып яшик, минем алтыннырым! Тереклектә һәрбер кеше бер генә. Ул- могҗиза кебек. Кояш безне беркайчан да җилләре белән җиребездәен кумасын иде! Без бит- җир балалары. Аны өйрәнеп, иртәгесе көнгә ышанычта яшәвебез белән бәхетле дә без.

Ирләр һәм хатын- кызлар ниндидер бер канәгатьләнү хисе белән аны тыңлап тордылар һәм бер- берләренә йөзләре белән дә, күзләре белән дә елмаештылар.

Мондагы халык барчасы сәмави халәттә иделәр. Гөлсинай шул халык арасыннан Фатыйманы эләктерп китте дә аны барысыннан да арырак алып китеп колагына пышылдады:

-Дускынаем минем, белсәң иде син минем нинди әшәке икәнемне! Күралмас та идең хәтта!

-Ни сөйлисең син? Шәраб үзенекен итә бугай!

-Сер... Сер... Серем бар. Әгәр дә бүлешмәсәм, шартлаячакмын. Инде буылам бугай.

-Куркытма инде шуның кадәрле. Табышмак тудырма. Әйт инде тизрәк. Беләсем килә. Нинди сер ул?

-Дустым. Мин тумыштан ук җүләр бугай һәм кеше буларак оятсыз!

- Ни бул- ды?

-Шәраб эчкәч тә башыма әллә нинди уйлар килә. Бөтен ирләргә бер төсле карый башлыйм. Барысын да яратам, барысы да минеке сыман тоела.

Гөлсинай серен чишә алганына шатланып бар җирне яңгыратып көлде. Фатыйманың йөзе алсу төс белән кап(р)ланды. Моны күреп торган Гөлсинай да бераз үзен кулга алды. Эченнән генә:

-Юкка гына серемне сөйләдем. Барыбыр аңламасыңны белә идем (ия),- диде.

-Юкка а(д)лай дисең. Беләм бит мин сине. Үтәли күрәм. Күрмәсәм, дустың була да алмаган булыр идем әле. Без барыбыз да төрле төрлеләр. Кайберләребез хисләрен яшерә, йөгәнли беләләр .

-Юк, мин синең кебек үк акыллы түгел, шул. Бераз җиңелрәк фикер йөртәм.

-Оялма хисләреңнән. Син шундый булып яралаган инде. Яратып һәм яратмыйча яшәүнең аермасы бар , - диде.

Насыйр Ринат Ибрагимов репертуарыннан ария башкарды . Моны ишетеп барысы да кунак бүлмәсенә җыелдылар. Гөлсинай хәйран калып иренең җырлавын тыңлады. Ул аны ир- ат булуыннан битәр ниндидер туганаш хисләр белән ярата иде. Бу ария Гөлсинайга яшьлек дусты Лиляны исенә төшерде. Кореянка Лиля аны туган ягына кунакка да алып кайтты. Гөлсинай да үз чиратында аны кунакка дәште. Аларның тыныч кына агылган мәдәниятләренә сокланып карады Гөлсинай. Алар бик эшчән һәм сабырлыклары белән аерылып торалар иде. Бигрәк тә бер - берсе белән дустанә сөйләшәләр. Ә менә әти- әниләре бөтенләй дә сөйләшмиләр кебек тоелды анарга. Хәтта сормыйча кала алмады:

-Сезнең әти һәм әниегез бер - берсе белән сөйләшәләрме соң алар? Миңа калса, бер- берсеннән качып йөриләр кебек.

-Аларның мөнәсәбәтләре яхшы. Бездә хисләрне кешегә күрсәтеш юк. Моның өчен күзләр бар. Иң мөһиме - гаиләдә барлыгың яки сүзләрең белән бер- береңне туйдырмау.

-Ә нәрсә соң сездә мөһим?

-Бу- хөрмәт, аңлашу, тәртип. Гөлсинай гаиләсендә дә менә шуларга таянырга диеп үзенең хәтеренә сеңдереп куйды. Насыйр менә шуңададырмы әле дә хатынының үзен яратамы, берәр нәрсә белән рәнҗетмәдеме икәнен аңлый алмады. Чөнки Гөлсинай алай ачылып китә торганнардан түгел иде. Хатыны һаман да аңа табышмак булып кала бирде.

Үзен ничек тотарга, нәрсә эшләргә, ничек ярарга белмәде Насыйр. Хатыны җаны һәм тәне белән аның янында булса да күңеле белән әллә кайларда иде сыман аңа. Аларның гаиләсендә кайчакларда ерак туганы актриса Тамара ханым була торган иде. Ул алтмышка якын тел белә. Тамара ханым әрмәннәрнең генә түгел тураннарның да горурлыгы булып тора . Кешеләрне яратуы белән бу олы йөрәкле ханым кешелектә беренче урында иде булса кирәк. Ул театрның илаһи алиһәсе иде. Кунакка килгәч тә Гөлсинайга ул мондый сүзләр әйтеп калдырды:

-Мәхәббәт - ул кояш нурлары белән баетылган сулар һава кебек.

Ләкин башка сулар һава да булырга тиеш.

Гөлсинай бу сүзләрнең мәгънәләрен аңлап бетермәде һәм кыенсынып кына кайтарып сорады:

-Ничек мнде?

-Мәхәббәт булмаган гаилә - ул яктылыксыз тормыш. Ләкин һәр кешенең үз- үзе булып калырга да вакыты булырга тиеш.

-Хәзер аңладым. Рәхмәт. Мин моны истә тотармын...

Гөлсинай да иренең йөзенә карап аны холкын билгеләүчегә әйләнде. Кәефе булмаганда юк- бар сораулар белән борчымаска тырыша. Ишек төбеннән елмаеп каршы алганда:

-Сез өйдә, кадерлем. Мин - тыныч!

Йөрәкнең ике яртысы бер - берләрен бушлыкта тулыландыра иделәр. Кайчакта Гөлсинайга үткән тормышы кызганыч булып тоела:

- Ярым бушлыкта , акылыбыз камилләшмәенчә гомер узып китә заяга,- дип әйтергә ярата ул. - Борынгы Эллада һәм Һинд фикерчеләренең хезмәтләрен укып үземне янәдән укучы кыз итеп тоям. Үземә яңадан- яңа дөнья ачам. Аның төсле буяуларында яңа тормышка чакыруны сизәм.

-Кадерлем. Килешәм синең белән һәм өстисем килә.

-Рәхим ит!

-Табигать һәм кеше әкренләп үсеш ягына барып үзеннән кирәкмәгән йөкне бушата. Акыллырак тормышка омтыла. Моңа исә каләм ияләренең өлешләре дә зур.

-Бераз арттырасыз, ирем. Без әле камиллектән бик ерак. Үзебезнең ашказаныбыз һәм ялкаулыгыбыз коллары без.

Таир белән Фатыйманың өйләнешеп яши башлауларына да ел узып бара. Өйләрендә пыяла үтә күренмәле шкаф тора. Аның эчендә Таир Һималай, Кавказ тауларыннан һәм төрле җирләрдән җыйган тылсымлы ташларны кадерләп саклый.

Алар мәңгелек һәм тынычлык нишанына әверелгәннәр. Бик ярата шул Таир ул ташларны җыярга һәм вакыт - вакыт аларны кулларына алырга. Кояш җилләре белән килгән ташлармы болар? Әллә алар яктылыкны үзләренә сеңдереп меңъеллыклар аша безгә нәрсәдер алып килгәннәрме? Ташлар... Кояш җилләре...

Казан

Кешенең хәяте шундый: яки ул якты йолдыздай балкып үтә, яки адашкан җансыз ялгыз очкындай юкка чыга. Бу исә кешенең үзеннән тора.

Шушы уйлар белән Казанның автобус вокзалында утырам. Минем күзем бер карт белән карчыкка төште. Алар ирле - хатынлы булып, кайдандыр кайтып киләләр иде булса кирәк. Менә алар картларга хас булмаган җиңеллек белән утыргычларга килеп җайлашып утырдылар. Бу олы кешеләрнең йөзләре ай шәүләсен хәтерләтеп, кечкенә кара күзләре исә серле, михер тулы очкыннар белән яналар иде. Минем аларны күзәтеп утыруыма сәерсенеп, бер - берсенә ни булыр бу, дигән сыман сораулы караш ташладылар. Еллар бергә яшәгән кешеләрне шул тиклем берләштерә, хәтта алар сүзсез дә аңлашалар иде. Карт һәм карчык тагын миңа карап тора башлагач, бу юлы инде уңайсызланып, алар белән исәнләшүне хуп күрдем. Минем сәламемә картлар да башларын кагып исәнләштеләр.

Картның башындагы кара куй тиресеннән теккән баш киеме үзенә килешеп тора . Мондый баш киемнәрен унтугызынчы гасырларда төрек кабиләләренең шагыйрь һәм галимнәре генә киеп йөрегәннәр. Ә муллалар андыйны кимичә, үзләрен иң зирәкләрдән санап, чалма киеп йөрүне хуп күргәннәр. Картның баш киеме үзенә бик килешеп, ак яулыклы карчыгы белән алар икесе гүя җәннәтнең хәбәр фәрештәләредәй парлап утыра иделәр.


0009136495284902.html
0009184934594491.html
    PR.RU™